درمورد كاربرد آن بهعنوان چاشني در غرب شواهد زيادي در دست است. دربارهٴ جهانگردي اهل بِرِتون ميخوانيم كه بهروي مهمانخانهداري شمشير كشيد، زيرا به گوشتي كه برايش آورده بود خردل نزده بود! در روستاهاي فرانسه عموماً سه آسياب وجود داشت كه يكي براي آسياكردن خردل بود.1 در انگلستان خردلفروشان از مردم طبقات پايين بودند (يعني خردل كالايي تجملي نبود) و در يكي از نامههاي پاستن ميخوانيم: ((دعاي خير من هرگز بدرقهٴ او مباد كه خواهر مرا به فروختن شمع و خردل در كوچههاي فراملينگهام واداشت.))2 البته غيرممكن است بتوان گفت چاشنيهايي كه درآن زمان در فرانسه و انگلستان بهكار ميرفته عيناً همان بوده كه ما بهكار ميبريم. يكي از دلايل هم اين بود كه براي ساختن خردل دستورالعملهاي بسياري وجود دارد و در اين باب تفاوتهايي نيز ميان ملتها و افراد ديده ميشود، ولي اين موردنظر نيست.3 نكتهٴ اصلي اين است كه يك نوع خردل مشتري داشت و آن همان نوعي بود كه مردم غرب از خوشاقبالي آن را داشتند. ميان خردل مردمي و فلفل اشرافي تضاد ژرفي وجود داشت، ولي تاحدود زيادي ميتوان ادويهاي را بهجاي ادويهٴ ديگر بهكار برد. امروز تفاوت فراموش شده و فلفل هم مانندخردل در دسترس همه است. هنگامي كه در يك كافهتريا به صرف ناهار مشغولم و مرد فقيري را ميبينم كه هنگام پاشيدن فلفل قسمتي از آن را روي ميز ميريزد، بياختيار بيد، ماركوپولو و ژوانويل را بهخاطر ميآورم.
در بررسي ادويه بهتر است درنظر داشته باشيم كه در سدههاي ميانه احتمالاً برخي گياهان به عنوان چاشني بهكار ميرفتهاند كه امروز ديگر به آن منظور مصرف نميشوند. يك نمونهٴ مناسب آن انجدان است كه كارشناسان كشاورزي رومي آن را ligusticum ميناميدند (احتمالاً انجدان رومي)؛ اين گياه در فرمانهاي شارلماني آمده و از گياهاني بود كه ميبايست در صومعهٴ سن گال كاشته ميشد (نگاه كنيد بالاتر).4 هنوز هم به عنوان يك داروي خانگي (مُدِر) بهكار ميرود ولي نه به عنوان ادويه، زيرا احتمالاً ادويهٴ بهتري، از قبيل فلفل، به آساني در دسترس است.
Luce p. 63, 1876 .1
2. (James Gairdner: The Paston letters A. D. 1422-1509. New complete library
ed. (6 vols., Exeter 1904; vol. 4, 21 نامهاي كه اين مطلب ازآن نقل شده بهتاريخ 1469 است، ولي در سدهٴ پيشين هم وضع همينطور بود.
3. بهگفتهٴ وريل تا 1720 گرد يا چاشني خردل ابداع نشده بود. روش آن را خانم كلمنتس اهل دورهام كشف كرد و هنوز نام ((خردل دورهام)) براي بهترين نوع آن به كار ميرود.
(A. Hyatt Verrill: Perfumes nad spices (320 p., Boston 1940; p. 56
4. A. C. Andrews: Alimentary use of lovage in the classical period (Isis
33, 514-18, 1941). Meyerhof
(nos. 196, 203, 283, 337, 1940)